1981-89 – Pamiętam

1981

Andrzejowi Jakubiczowi udaje się sfotografować w Lesie Katyńskim nie wiadomo kiedy urządzony tam przez władze Smoleńska tzw. Memoriał, poświęcony – jak głosi napis po polsku i po rosyjsku – „Ofiarom faszyzmu – polskim oficerom rozstrzelanym przez hitlerowców w 1941 roku”

 

31 lipiec 1981

Samochodem Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania na cmentarz komunalny na Powązkach w Warszawie przywieziono wykonany bez zgody władz pomnik katyński z datą zbrodni 1940, nazwami obozów, w których więziono polskich oficerów oraz jedynym znanym miejscem śmierci w lesie katyńskim.

 

31 lipiec 1981

Do późnych godzin wieczornych  gromadziły się pod pomnikiem katyńskim tłumy mieszkańców Warszawy

 

31 lipiec / 1 sierpień 1981

Grupa ok. dwudziestu mężczyzn w wieku 25 – 40 lat nie oznakowanym samochodem ciężarowym  w nocy wywiozła z cmentarza pomnik katyński, a następnie posprzątała wszystkie, nawet najdrobniejsze  ślady patriotycznej manifestacji w „dolince katyńskiej”.

 

1 sierpień 1981

Po utworzeniu Obywatelskiego Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Katynia na czele z Andrzejem Szomańskim rozpoczęto zbiórkę funduszy i podjęto starania w celu wzniesienia nowego pomnika i ustawienia go w tym samym w tym samym miejscu co ukradziony przez „ nieznanych sprawców”.

 

17 wrzesień 1981

Od bramy głównej do „Dolinki katyńskiej” alejkami cmentarza na Powązkach przeszedł liczący ponad tysiąc osób pochód na czele z przedstawicielami Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Katynia.

 

6 grudzień 1981

W „dolince katyńskiej” na cmentarzu powązkowskim, na miejscu pomnika w sierpniu 1981 ukradzionego przez „nieznanych sprawców”, wmurowano akt erekcyjny i poświęcono kamień węgielny pod nowy pomnik Ofiar zbrodni Katyńskiej

1 sierpień 1982

Do ponad tysiąca warszawiaków zebranych w „dolince katyńskiej” i w pobliżu wygłosił przemówienie – z przywiązanego na gałęzi magnetofonu i głośników – ukrywający się Zbigniew Bujak, przewodniczący „Solidarności” Regionu Mazowsze.

 

1 sierpień 1982

Funkcjonariusze milicji i bezpieki zatrzymali amerykańską ekipę filmującą manifestację warszawiaków obok postawionego w Dolince Katyńskiej tzw. „rządowego pomnika z informacją o dokonaniu zbrodni w Katyniu w roku 1941”.

1 sierpień 1983

Parkan, otaczający w „dolince katyńskiej” miejsce budowy tzw. rządowego pomnika został bogato udekorowany przez Janinę Dawidowska-Borową, od lat opiekującą się tym miejscem, a znaną pod pseudonimem „pani Grottgerowska”.

1 sierpień 1984

W ”dolince katyńskiej” pomiędzy drzewami zawieszono transparent „Jeśli my zapomnimy o nich, niech Bóg zapomni o nas”, a po rozwaleniu parkanu

Ujawniono jedynie rozkopaną ziemię i brak jakichkolwiek fundamentów.

14 kwiecień 1985

W rocznicę zbrodni katyńskiej Alina Szymiczek, Andrzej Fenrych i Jan Gomoła składają kwiaty na Grobie Nieznanego Żołnierza w Tarnowie, co zostaje uznane jako zakłócenie porządku publicznego. Podczas jednej z serii rozpraw przed kolegium ds. wykroczeń Jan Gomoła słabnie i umiera wkrótce po przewiezieniu do szpitala. ”Na pogrzeb przyszło tysiące ludzi – zapamięta wdowa – Janina Gomoła.- Obawiano się rozruchów, więc do Tarnowa ściągnięto milicję nawet z innych miast. Wszystkie klepsydry pozrywali „nieznani sprawcy”…

31 grudzień 1987

W Bykowni pod Kijowem, po siedmiu dniach utajnionej pracy poszukiwawczej z wykorzystaniem wojska i ciężkiego sprzętu, w 68 jamach odnaleziono szczątki 2518 osób, które  w 34 skrzyniach  pochowano w głębokiej na pięć metrów tzw. ”brackiej mogile”. W roku 1988 na mogile stanął pomnik z informacją o pochowaniu tutaj „ofiar niemieckiego okupanta zamordowanych w latach 1941 -1943”.

20 / 21 styczeń 1988

Nieznany sprawca (sprawcy?) zamordował księdza prałata Stefana Niedzielaka, jednego z pomysłodawców i współtwórców sanktuarium „POLEGŁYM NA WSCHODZIE” w kościele św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach. „Drogo chyba za to, co zrobiłeś – zapłacisz. ONI ci tego nie darują. Czułem, że był świadom niebezpieczeństwa – napisze Piotr Niedzielak w wydanej w 1990 roku i poświęconej swojemu bratu książce pt. „Ostatnia ofiara Katynia”.

 

14 lipiec 1988

Po raz pierwszy w historii wizyt zagranicznych – na spotkaniu z przedstawicielami inteligencji polskiej na zamku warszawskim- Michaił Gorbaczow wspomniał o  „wielu ludziach w Polsce przekonanych, że Katyń jest dziełem  rąk Stalina i Berii” oraz prowadzonym obecnie„skrupulatnym badaniu historii tej tragedii”

 

14 sierpień 1988

Nie zamierzając oddać polskiemu kościołowi inicjatywy ustawienia w Katyniu religijnego symbolu – drewnianego krzyża Wojciech  Jaruzelski zwrócił się do sekretariatu KC KPZR z propozycją wyjazdu do Katynia w dniu 1 września oficjalnej delegacji PRL w celu  ułożenia wieńca i i położenia płyty pamiątkowej  w miejscu pochowania polskich oficerów.

 

23 sierpień 1988

Uchwala Sekretariatu KC KPZR zorganizowania i przeprowadzenia przez Smoleński Obwodowy komitet KPZR  wspólnie z Ministerstwem Kultury ZSRR, Ministerstwem kultury RFSRR i Związkiem Sowieckich Towarzystw Przyjaźni i Łączności Kulturalnej z Zagranicą w dniu 1 września 1988 uroczystych obchodów żałobnych z udziałem oficjalnej delegacji polskiej[…]

 

 

31 sierpień 1988.

W celu wyprzedzenia zapowiadanych wkrótce uroczystości kościelnych w Lesie Katyńskim władze polskie  przed ozdobną kratą murku zdecydowały się umieścić tablicę zapowiadającą zbudowanie na tym terenie „ kompleksu pomników ku czci polskich oficerów, którzy zginęli w Katyniu”

 

1 wrzesień 1988

Decyzja Biura Politycznego  KPZR  o ogłoszeniu – razem ze strona polska – konkursu na pomnik polskich oficerów poległych w Katyniu.

 

2 wrzesień 1988

W Katyniu postawiono czteroipółmetrowy krzyż na żelaznej podstawie, nazwany prymasowskim. Napis na krzyżu informował o zaplanowanym ‘”w tym miejscu wzniesieniu krzyża upamiętniającego śmierć polskich oficerów” .Napisy na płytach przed krzyżem nadal łgały – po polsku i rosyjsku – przypisując niemieckim  faszystom śmierć polskich oficerów”

 

31 październik 1988

Tadeusz Pieńkowski fotografuje zmodernizowany przez władze radzieckie cmentarz w Katyniu, gdzie znajdują się cztery bratnie mogiły i tablice z dwujęzycznym napisem „Ofiarom faszyzmu – polskim oficerom rozstrzelanym przez hitlerowców w 1941 roku”. Ustawiona przy szosie Smoleńsk – Witebsk tablica informuje o możliwości odwiedzenia „Memoriału – ofiarom faszyzmu, polskim oficerom rozstrzelanym przez hitlerowców w 1941 roku”

 

31 październik 1988

„Wydawnictwo 966 „ w Toronto wydaje podpisaną przez Stanisława Karpińskiego (prawdopodobnie pseudonim) broszurę pt. „ Zbrodnia katyńska w świetle dowodów niemieckich” na 100 stronach krytycznie oceniającą dowody, które mają świadczyć o sowieckiej odpowiedzialności za masakrę jeńców w 1940 roku. Autor ocenia, że „niemiecką prowokacją w Katyniu zadrwiono sobie z narodu polskiego” i wyjaśnia, że „w ogólnym frontowym chaosie jeńcy z obozów Ostaszków i Starobielsk rozeszli się do domów”

5 / 6 lipiec 1989

Przewodniczącemu Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, generałowi Romanowi Paszkowskiemu po ustaleniu „nieznanych sprawców„  udało się przekonać ich do oddania pomnika katyńskiego, ukradzionego z „dolinki katyńskiej” w sierpniu 1981 – i pomnik – nieznacznie uszkodzony – odwieziono do krzaków obok cmentarza na Powązkach.

 

11 sierpień 1989

 Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa wezwała  Prokuratora Generalnego PRL aby zwrócił się do władz ZSRR o rozpoczęcie śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej

 

17 wrzesień 1989

W warszawskim kościele pw. Świętego Stanisława Kostki odbył się  pierwszy zjazd Rodzin Katyńskich, na którym powołano Federację Rodzin Katyńskich na czele z  przewodniczącą dr Bożeną Łojek

 

12 październik 1989

Prokurator Generalny PRL Józef  Żyto skierował do Prokuratora Generalnego ZSRR – Aleksandra Suchariewa wniosek o wszczęcie dochodzenia w sprawie zbrodni katyńskiej  w 1940 roku.