1946-80 – Pamiętam

1 lipiec 1946

W czasie procesu w Norymberdze sowieccy prokuratorzy podejmują – nieudaną, jak się później okaże – próbę obciążenia niemieckich oficerów płk. Friedricha Ahrensa i por. Reinharda von Eichborna z 537 pułku łączności b. Grupy Armii „Środek” odpowiedzialnością za wymordowanie w Lesie Katyńskim polskich jeńców wojennych.

 

5 lipiec 1946.

Tego dnia w relacji z procesu norymberskiego „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” ujawnił podrzucenie dr Ottonowi Kranzbuchlerowi  ( obrońcy admirała Doenitza ) raportu o masakrze polskich oficerów w lesie katyńskim ale również nie przyjęcie tego dokumentu – jako  nie posiadającego nazwiska wydawcy – przez sędziego brytyjskiego sir Geoffreya Lawrencea – prezesa Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.

Wydana w Londynie broszurka „Report on the Massacre of polish Officers  on the Katyn Wood “ przejdzie do historii jako dokument, którego włączenie do dowodów nie uratowałoby życia sądzonym przywódcom III Rzeszy, ale na pewno skłóciło aliantów. I być może doprowadziło do wybuchu III wojny światowej, od dwóch lat precyzyjnie przygotowywanej na polecenie Winstona Churchilla.

30 październik 1947 

Iwana Kriwoziercewa, głównego świadka zbrodni katyńskiej kilkakrotnie przesłuchanego,  nie ukrywającego dokonania masakry przez NKWD, znaleziono powieszonego w angielskiej miejscowości Somerset.   

17 listopada 1949

List Arthura Bliss – Lanea, przewodniczącego Amerykańskiego Komitetu Katyńskiego do ministra spraw zagranicznych Związku Sowieckiego Andrieja Wyszyńskiego z wezwaniem o pomoc w  ustaleniu prawdy w sprawie „zbrodni popełnionej na ponad 4 tysiącach polskich jeńców wojennych w Lesie katyńskich i zniknięcia kolejnych 10 tysięcy  polskich więźniów w okresie drugiej wojny światowej w innych częściach  ZSRR”. Adresat nie odpowiedział.

17 wrzesień 1950

Studentkę łódzkiej Szkoły Filmowej Zofię Dwornik za „rozpowszechnianie fałszywych wiadomości m.in. o zbrodni katyńskiej i wyzwoleniu ziem wschodnich przez Armię Czerwoną we wrześniu 1939” Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi skazał na rok więzienia. W uzasadnieniu wyroku napisano o  „działaniu  [skazanej – dop. sMJ ] na szkodę interesów Polski  Ludowej i stosunków międzynarodowych ze Związkiem Radzieckim”

7 październik 1950

W Skarbkowie koło Lwówka Śląskiego funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa aresztowwali właściciela warsztatu samochodowego-Mikołaja Marczyka, który w roku 1943 z grupą polskich robotników z zakładów pracy w GG, został wysłany do Katynia, a po powrocie o dokonanie tam zbrodni oskarżał – w zależności od słuchaczy – Niemców albo Rosjan

18 wrzesień 1951   

Z inicjatywy demokraty z Gary w stanie Indiana, posła Raya Maddena Izba Reprezentantów uchwaliła rezolucję, zalecającą powołanie w Stanach Zjednoczonych siedmio osobowej komisji Kongresu w celu „przeprowadzenia śledztwa dokładnego przestudiowania faktów, dowodów oraz okoliczności zarówno przed jak i po zamordowaniu tysięcy polskich oficerów w katyńskim lesie oraz ustalenia winnych

 

11 październik 1951

W Waszyngtonie pierwszy dzień przesłuchań świadków przez Komisję Kongresu USA zwaną Komisją Maddena. Zaproszeni do przysłuchiwania się pracy komisji  przedstawiciele ZSRR i PRL – nie zgłosili się.

3 marzec 1952

Ambasada ZSRR w Waszyngtonie przypomina Departamentowi Stanu USA, że sprawa zbrodni katyńskiej „już w 1944 r. została zbadana przez oficjalną komisję, stwierdzono, że sprawa katyńska jest dziełem zbrodniarzy hitlerowskich [a] wznowienie sprawy zbrodni katyńskiej po upływie ośmiu lat […] może mieć na celu jedynie i tylko rzucenie oszczerstw na Związek radziecki…”

 

10 marzec 1952

W liście, wydrukowanym tego dnia w „Trybunie Ludu”, czytelnik przedstawiający się jako „Stanisław Zdanowicz – syn zabitego w Katyniu porucznika Wojsk Polskich [ ?! ] – Władysława Zdanowicza” podkreśla, że „dla wszystkich, co stracili swych najbliższych w Katyniu jasne jest, że zbrodnię tę popełnili hitlerowcy…”

 

14 marzec 1952

„Dziennik Zachodni” drukuje „Oświadczenie czechosłowackiego uczonego Franciszka Hajka, profesora medycyny sądowej na uniwersytecie Karola w Pradze”, który w 1943 roku uczestniczył w badaniach, w lesie katyńskim prowadzonych przez grupę międzynarodowych ekspertów medycyny sądowej. W Oświadczeniu” profesor Hajek informuje, ze do Katynia pojechał „obawiając się aresztowania i wysłania do obozu koncentracyjnego” i „ już od samego początku nabrał mocnego przekonania, ze całej tej straszliwej zbrodni dokonali sami hitlerowcy…”

 

maj 1952

W nakładzie 10.000 egzemplarzy wydano w Warszawie książkę Bolesława Wójcickiego pt. „Prawda o Katyniu”, krytykując w niej działalność „komisji katyńskiej” w Stanach Zjednoczonych, a także „hitlerowskich morderców jeńców polskich pod Katyniem [ ?! ] i amerykańskich morderców jeńców koreańskich i chińskich…” Drugie, poszerzone wydanie tej książki ukazało się w l953 roku.

 

24 listopad 1952

W raporcie ambasady RP dla MSZ w Warszawie opisano odpowiedzi zeznającego przed komisją Maddena generała Claytona Bissela, byłego szefa wywiadu armii, który przyznał się do utajnienia raportu Van Vlieta, ponieważ „taka była polityka Stanów Zjednoczonych, podpisana przez prezydenta i wodza naczelnego USA, a to było dla mnie rozkazem”

25 czerwiec 1953

Komisja Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów Kongresu USA odrzucił wniosek Komisji Maddena o rozpatrzenie sprawy Zbrodni Katyńskiej przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości.

29 październik 1956  

Władysław Gomułka, w tym czasie od kilku dni I sekretarz KC PZPR, na spotkaniu z przedstawicielami młodzieży zadał pytanie, czy ujawnienie wyniku badań komisji katyńskiej w USA i „uznane odpowiedzialności radzieckiej jest potrzebne dla nas, dla naszych stosunków ? . I w tym samym przemówieniu odpowiedział,  że „nie zrobimy ani jednego kroku o charakterze demonstracyjnym w stosunku do Związku Radzieckiego, ani jednego kroku, który nie jest potrzebny, który osłabiłby nasze stosunki”

 

3 listopad 1956.

Apel Juliusa Epsteina do Władysława Gomułki w imieniu sześciu milionów amerykańskich obywateli polskiego pochodzenia ale także całego narodu amerykańskiego „o przedstawienie prawdy o Katyniu raz na zawsze, co wywołało by więcej sympatii dla Pańskiej walki o  całkowitą niepodległość od moskiewskiej kurateli”

Czerwiec 1957

Stanisławowi Bujnowskiemu udaje się sfotografować cmentarz w Katyniu: zapadnięty teren, ogrodzony drewnianym płotem, z drewnianym krzyżem i betonową płytą bez żadnego napisu.

9 marzec 1959

W notatce, dla prezesa Rady ministrów ZSRR Nikity Chruszczowa przewodniczący KGB ZSRR Aleksandr Szelepin wnioskuje zniszczenie akt 21 857 Polaków, rozstrzelanych na podstawie decyzji trójki specjalnej NKWD ZSRR i przypomina, że jakakolwiek niedyskrecja może doprowadzić do zdekonspirowania przeprowadzonej operacji, ze wszystkimi niepożądanymi dla naszego państwa konsekwencjami…”

Kwiecień 1971

Instrukcja Ministerstwa Spraw Zagranicznych ZSRR dla sowieckiego ambasadora w Londynie, aby w czasie wizyty w brytyjskim MSZ zaprotestował przeciwko zaplanowanemu do emisji przez BBC „wrogiego w stosunku do Związku Radzieckiego filmu o tzw. sprawie katyńskiej”

5 kwiecień 1976

Decyzja Biura Politycznego KC KPZR o podjęciu kontrpropagandy na temat Katynia m.in. poprzez „zaznajomienie się z opiniami polskich przyjaciół, wypowiedzianymi w trakcie konsultacji „ oraz skorzystanie z pomocy KGB ZSRR, które „nieoficjalnymi kanałami winna dać do zrozumienia osobom z kręgów rządowych odpowiednich państw zachodnich, że wykorzystywanie na nowo antysowieckich fałszerstw traktowane będzie przez Rząd Sowiecki jako zamierzona szczególna prowokacja, mająca na celu pogorszenie sytuacji międzynarodowej”

 

18 wrzesień 1976.                                    

Osiem tysięcy osób, wśród nich burmistrzowie sześciu autonomicznych dzielnic Londynu, 49 pocztów sztandarowych i 120 delegacji z wieńcami uczestniczyło w odsłonięciu i poświęceniu pomnika katyńskiego na cmentarzu Gunnersbury w Londynie. Nie wzięli udziału przedstawiciele rządu i sił zbrojnych

 

8 grudzień 1976.

Prezydium Budowy Pomnika wystąpiło z odezwą do społeczeństwa polskiego w Australii o składanie donacji na budowę Pomnika Katyńskiego w Adelajdzie.

Kwiecień 1977

W miesięczniku „Encounter” lord Nicholas Bethell przypomina zdumiewające dla niego stanowisko ministerstwa spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, wyrażone słowami: ‘”Nie zostało dowiedzione w sposób zadowalający rząd JKM, kto był odpowiedzialny [za masakrę]. Nie posiadamy niezbitych dowodów, które byśmy mogli wyłożyć na stół, gdybyśmy zostali wezwani do dowiedzenia, że odpowiedzialni są Rosjanie…”

16 wrzesień 1977

„Daily Mail” podaje informację, że aż 10 razy ambasady sowiecka i PRL protestowały w Foreign Office przeciwko postawieniu pomnika katyńskiego na cmentarzu Gunnersbury w Londynie…

 

17 wrzesień 1977

W obecności prezesa Światowej Federacji Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Stanisława Soboniewskiego, półtora tysiąca Polaków i – w przeciwieństwie do Londynu – przy  australijskiej orkiestrze wojskowej na placu Centralnego Domu Polskiego przy Angas st. w australijskiej Adelajdzie odsłonięto pomnik katyński zaprojektowany przez wybitnego rzeźbiarza Stanisława Ostoję – Kotkowskiego.